Over goed gedrag belonen (en waarom dat zelden gebeurt)

“Als ik me aan de snelheid houd, krijg ik ook geen bloemen” zei hij nuchter. 

Ik had het team net letterlijk stelling laten nemen in de ruimte bij de uitspraak: “Wij evalueren regelmatig wat goed gaat”

De meesten stonden vrij snel bij oneens. De conclusie volgde bijna vanzelf: er wordt hier vooral gesproken over wat niet goed gaat.

Dat werkt best efficiënt. Even klagen. Iederen zucht mee, de spanning zakt iets, en je kunt weer door. Een vorm van decompressie, prima georganiseerd. Iedereen weet precies waar het aan schort.

Bij mijn vervolgvraag, of ze dan ook weten wat de geheime ingrediënten van hun succes zijn, werd het stil. Dat is niet vreemd. Klagen vraagt weinig inspanning en analyse. Succes wel.

Ik kom het vaker tegen; in veel organisaties krijgt wat niet werkt vanzelf alle aandacht. Fouten onder het vergrootglas en wat niet loopt uitgebreid geanalyseerd. Wat wél werkt, wordt normaal gevonden en verdwijnt uit beeld. Goed gedrag vraagt niets. Dat is toch immers gewoon de bedoeling.

Wat wél vaak zichtbaar beloond wordt, is iets anders: Snelheid. Drukte. Leveren. Wie altijd doorgaat, wordt gemist als hij er niet is. Wie volle agenda’s heeft, lijkt belangrijk. Wie geen tijd heeft om stil te staan, krijgt zelden vragen (of je hoort ze niet). Succes wordt vervolgens verklaard als inzet of tempo. Alsof het losstaat van keuzes.

Alsof het niet is opgebouwd uit gedrag dat bewust is herhaald. Teams die goed functioneren doen dat niet toevallig. Er gebeurt iets consequent. En vooral: er gebeurt ook veel níét. Dat zien veel leiders prima. En toch blijft de gewenste verandering uit.

Niet omdat het onduidelijk is, maar omdat het systeem precies blijft belonen wat het zegt te willen doorbreken. Snelheid en drukte krijgen een bloemetje van de zaak. En reflectie en ontwikkeling hangt ergens onderaan de agenda, want eerst moet alles af wat nooit af komt. Het gevolg laat zich raden…..en zien.